Ode aan drie Stephens

In een voetnoot bij zijn magnifieke hervertelling van de Griekse mythes over (spoiler alert) de val van Troje, legt Stephen Fry uit wat het woord ‘inspiratie’ volgens de oude Grieken letterlijk betekende: ‘inademen’. Daar bedoelden ze het ‘inademen’ van een god, muze, of andere externe kracht mee. Met andere woorden: het bezielen van een sterveling met goddelijke inspiratie. Terwijl ik Troy aan het lezen (of inademen) was, kreeg ik op mijn beurt inspiratie. Stephen Fry was namelijk niet de eerste Stephen die mij onlangs of al langer geleden heeft geïnspireerd. Dat geldt ook voor twee andere Stephens: horrorauteur Stephen King en natuurkundige Stephen Hawking.

Voordat ik verder in ga op de manieren waarop deze drie Stephens mij inspireren, wil ik eerst even stil staan bij de betekenis van de naam Stephen. Deze naam is afkomstig van het Griekse Stéphanos en betekent krans of kroon. Hoe toepasselijk dat twee van de drie Stephens het woord koning in hun achternaam hebben. Laat ik beginnen met de man die een tipje van de sluier die het heelal bedekt oplichtte: Stephen Hawking.

Stephen Hawking

Een paar maanden geleden las ik het laatste boek uit waar Stephen Hawking aan werkte voordat hij overleed aan de gevolgen van de ziekte ALS. Een ziekte die hem op dat moment al vijftig (!) jaar deed aftakelen. Dezelfde ziekte die begin 2021 gitarist George Kooymans van The Golden Earring onvrijwillig met rockpensioen stuurde. En die ervoor zorgde dat we Stephen Hawking vooral kennen als dat opgevouwen lichaam in een rolstoel. Vanuit die positie stelde hij met zijn robotstem voortdurend vragen aan de wereld en het heelal. Soms probeerde hij ook een paar antwoorden te formuleren. Dat deed hij in het boek De Antwoorden op de GROTE Vragen (Brief Answers to the Big Questions).

Ik ga de antwoorden niet verklappen, maar Hawking komt in dit boek met het begin van antwoorden op grote levensvragen als ‘hoe is alles begonnen?’ Tijdens het lezen tolden mijn gedachten regelmatig rond in mijn hersenpan vanwege de bijna niet te bevatten betekenis die zijn vragen en antwoorden hebben. Zo haalt hij een wetenschappelijke theorie aan die stelt dat het zinloos is om te vragen naar wat er voor de zogenaamde oerknal was, omdat er geen tijdsbegrip bestaat om naar te verwijzen. Tijd bestaat namelijk alleen in het heelal waarin wij leven! Stephen Hawking inspireert mij om nieuwsgierig te zijn naar wat we weten en niet weten over ons bestaan als mens. De gedachte aan de reusachtige omvang van het heelal om ons heen en onze nietigheid in verhouding daartoe beangstigt me soms. Het is kosmische horror, maar toch wil ik weten hoe het zit.

Stephen King

De onbetwiste koning van de literaire horror, van kosmische, bovennatuurlijke en puur menselijke aard, is Stephen King. Op het moment dat ik zijn verhalen lees, word ik gegrepen door de drang om te weten hoe ze verder gaan. De vraag ‘En toen?’ ligt altijd op mijn lippen. Hij is een meesterverteller die zich met gemak in verschillende genres beweegt en deze vaak ook met elkaar mengt. De ene keer schrijft hij een horrorverhaal met een klassiek detective-randje eraan. De andere keer een thriller met bovennatuurlijke elementen, een duister sprookje of ronduit epische fantasy die tegelijkertijd aanvoelt als een western in een post-apocalyptische toekomst. Ook de gevolgen van een vreselijk virus dat de mensheid bijna uitroeit heeft hij al lang beschreven.

Wat al zijn verhalen echter met elkaar gemeen hebben, is dat hij zijn karakters altijd kleur geeft, zodat ze geloofwaardig zijn en je met ze mee kan leven. En hij is er opvallend goed in om kinderen een stem te geven. Dit geldt ook voor zijn meest recente novelle, Later, die ik binnen een paar dagen uit had.

Stephen King is niet alleen een voorbeeld voor mij, omdat hij verhalen schrijft die ik graag lees, maar ook omdat hij een inspirerende leraar is voor mensen zoals ik die zelf fictie willen schrijven. Dankzij zijn boek On Writing, waarin hij zijn schrijfproces laat zien, ben ik er in geslaagd om korte verhalen te schrijven en die ook af te maken. In het verleden probeerde ik de complete plot van een verhaal te bedenken voordat ik ging schrijven. Vervolgens liep ik bijna altijd vast en liet de muze me in de steek. Van King heb ik geleerd om vanuit een enkel idee of enkele situatie te beginnen met schrijven. Ik heb gemerkt dat dat voor mij veel beter werkt, omdat ik mezelf dan geen beperkingen opleg tijdens het schrijven. Op die manier ontstaan er dingen. Inclusief columns en verhalen voor schuinschrijvers.

Stephen Fry

Tot slot kom ik terug bij Stephen Fry. Deze welbespraakte lieve Engelsman is een groot voorbeeld voor mij. Zijn achternaam betekent waarschijnlijk vrij of kind. Dat vind ik net zo toepasselijk als de achternamen van de andere twee Stephens voor hen zijn, omdat hij erg goed is in het stellen van kinderlijke vragen aan de wereld. Waarom, waarom? Waarom is hij iemand die ik bewonder? Omdat ik hem een goede schrijver vind, met een groot gevoel voor humor.

Hij is niet alleen schrijver, maar ook de helft van Fry and Laurie en de acteur die overtuigend vorm gaf aan de autoritaire Melchett in een van mijn favoriete Engelse komedieseries: Blackadder. Daarnaast was hij ook presentator van de zowel grappige als leerzame spelshow QI. Bovendien is hij iemand die met regelmaat wijze dingen zegt over de mens en de wereld. Daarbij heeft hij verstand van heel veel zaken en bekijkt hij alles van verschillende kanten. Inspiratie, uw naam is Stephen Fry. Adem in. Adem uit.