Nederlands, je bent me er eentje. Mijn moerstaal: zo mooi, veelzijdig, zo sappig. En tegelijkertijd zo moeilijk, met al die regels op de uitzonderingen, of andersom. Daarom maken we zo makkelijk fouten in het Nederlands. En die leiden dan vaak weer tot fijne nieuwe vondsten, die ik erg waardeer.

Verspoepelingen

In sommige versprekingen of verschrijvingen zie ik grote schoonheid. Zo las ik pas een stuk waarin het woord versoepelingen verhaspeld werd tot verspoepelingen. Foutje bedankt. Het klinkt me een beetje vies, maar ook heel vrolijk in de oren. Het is trouwens wel van belang dat je de klemtoon goed legt: ver-spoepelingen. Op verse poep zit niemand te wachten, behalve mensen met constipatie of een boer die zijn land een vruchtbaarheids-boost wil geven. Er spreekt zelfs nog meer vrijheid uit de verschrijving dan uit het woord versoepelingen. Dat je echt alles van je af mag laten glijden. Weg met die verstoppingen, virussen, virologen, politici, rechters, wappies en de avondklok.

Bovendien doet verspoepelingen me denken aan de vertolking van het musicalnummer Shipoopi in animatieserie Family Guy: https://www.youtube.com/watch?v=LOz2TSbmmhw.
Vind ik leuk en ik hou niet eens van musicals.

Visuele cirkel

Ik was er laatst in geslaagd om drie keer de verkeerde pincode van mijn internetbankierenapp (goed woord voor scrabble) in te tikken. Vervolgens kwam ik erachter dat het wachtwoord dat ik zelden meer intik omdat ik een app gebruik ook verlopen was én dat ik blijkbaar vergeten was om mijn actuele telefoonnummer aan mijn bankrekening te koppelen. Met als gevolg dat ik mijn fout niet meer zelf kon herstellen en de helpdesk van mijn bank moest bellen. Toen ik de vriendelijke callcentermedewerkster mijn situatie uitlegde en die samenvatte als een “vicieuze cirkel”, reageerde zij enthousiast met: “Ja, inderdaad, een visuele cirkel.” En dat dit geen verspreking was, bleek uit het feit dat ze het daarna in het gesprek nog twee keer op die manier zei. Toch vind ik dit dus ook een mooie versie van de uitdrukking. Bij een ‘visuele cirkel’ zie ik meteen een ring van puur goud in de lucht voor me, die een poort naar de hemel vormt.

Polshoogte nemen

Zelf ben ik ook niet vies van het onbewust uitvinden van een nieuwe uitdrukking. Ik heb jaren geloofd dat je ‘poolshoogte nemen’ schrijft als ‘polshoogte nemen’. In plaats van een onverschrokken poolreiziger of een zeevaarder die de weg zoekt, beeldde ik me iemand in die mijn pols kwam voelen om te bepalen of ik koorts had of dood was. Mijn moeder. Of de dokter.

Verder heb ik gemerkt dat het heel makkelijk is om spelfouten te maken terwijl je achteraf heel goed weet dat het fout is. Wat je eigenlijk ook al wist terwijl je de fout schreef. Zo weet ik heus wel dat je ‘ik word’ niet met ‘-dt’ schrijft. Toch schreef ik ooit, in een moment van zwakte, een zin met de beginwoorden ‘Ik wordt’ op een papiertje. De teleurgestelde blik van mijn toenmalige opdrachtgever zal ik nooit vergeten. In tegenstelling tot wat er verder op dat papiertje stond. Dat weet ik niet meer.

Spelen met spelling

Sinds die tijd neem ik me voor om dat soort spelfouten niet meer te maken, want ik ben nota bene iemand die schrijft. Een schrijver! Ik oefen mijn taalvaardigheid om die reden al jaren. Niet alleen door veel te blijven lezen en schrijven, maar ook door taaltestjes in mijn dagelijkse rituelen op te nemen. Dat heeft mijn kennis van het Nederlands verder aangescherpt. De wetenschap dat bijvoorbeeld alle woorden die aan elkaar geschreven kunnen worden, in principe ook aan elkaar geschreven moeten worden, geeft me rust. Hottentottententententoonstellingen, coronamaatregelen, avondklokrellen. Alleen een uitzondering zoals een klinkerbotsing kan dan nog roet in het eten gooien. Het schrijven van woorden als ‘na-apen’ is een vak apart.

Met de Franse slag

Dan is er nog de bijzondere manier waarop we omgaan met Engelse en Franse woorden die in het Nederlands zijn opgenomen. Franse woorden hebben de neiging om hun Franse accenten kwijt te raken: etablissement in plaats van établissement bijvoorbeeld. En als taalnazi’s merken dat je Engelse woorden in het Nederlands niet volgens de Nederlandse regels vervoegt dan word je mogelijk gelyncht. Net nadat je geluncht hebt. Ondanks dat je om hulp hebt geappt.

Fouten maken is oké

Belangrijker dan dat ik mijn kennis van het Nederlands verder verbeterd heb, is echter dat ik mezelf vergeef voor de fouten die ik gemaakt heb en die ik nog zal maken. Een enkele fout mag niet de macht hebben om alles wat je daarvoor of daarna goed hebt gedaan te besmetten. En zoals je ziet kunnen taalfoutjes of versprekingen ook hele leuke nieuwe taalvondsten zijn, die tot de verbeelding spreken.


1 reactie

Hilbrandt · 22 februari 2021 op 18:25

er zitten niet veel vaudjes in geloof ik.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.