Een creatief proces

We hebben januari weer overleefd! Die eerste donkere, kille maand van het jaar zit er alweer op. De goede voornemens zijn gesneuveld, of beginnen nu pas. Want met de lente in het vooruitzicht is het toch een stuk prettiger om je leven en gewoontes op de schop te gooien.

Eind 2024 besloot ik dat ik na 3 jaar samenwonen misschien toch liever weer wil latten met mijn relatie van 9 jaar. Sinds ik begin vorig jaar overspannen raakte, zoek ik naar manieren om beter tot rust te komen en mezelf te zijn. En ondanks mijn lieve partner en het superfijne huis dat we samen bewoonden, heb ik altijd veel behoefte gehad aan een plek voor mezelf. Dus ging ik midden in deze woningcrisis op zoek naar een woning. Gelukkig vond ik een gemeubileerde studio niet al te ver van mijn werk en gezamenlijke thuis. Een tijdelijke plek waar ik 3 maanden kan wonen, zodat de overgang niet zo hard is en we de nieuwe situatie eerst een tijdje uit kunnen proberen.

Het zal een thema voor me zijn, het komende jaar. Dingen uitproberen, goed naar mijn eigen behoeftes luisteren, en vertrouwen dat het me uiteindelijk brengt waar ik moet zijn. Veel is onduidelijk en onzeker: waar woon ik over 3 maanden? Heb ik na de zomer nog een baan? Wat ga ik doen met mijn eigen bedrijf? Spannende vragen die niet alleen gevoelige types zoals ik stress zullen bezorgen. Maar ik ken dit proces: de chaos, de twijfels, het onduidelijke einddoel. Ik ben er terwijl ik dit schrijf ook mee bezig. Het is namelijk niet heel anders dan het schrijven van een column, een liedje of een cabaretvoorstelling.

Sinds 2018 schrijf ik deze columns al. En in 2020 begon ik, na diverse andere creatieve cursussen, bij de Theaterschool Utrecht aan een reeks cursussen Kleinkunst/Cabaret die in 2022 resulteerden in een zelfgemaakte voorstelling van een half uur. Inmiddels, ruim 2 jaar verder, ben ik met de vervolgcursus bezig en wil ik komende april wéér een voorstelling van een half uur gefabriceerd hebben. Wat ik uit deze jaren voornamelijk geleerd heb, is dat een creatief proces ontzettend chaotisch verloopt. In ieder geval bij mij, maar ik weet zeker dat dat bij andere makers ook zo werkt.

Vaak heb ik wel een idee waar ik een column, liedje of conference over wil schrijven, maar soms ook helemaal niet. Dan begin ik met chaos, onzekerheid, een brei aan ideeën. Alles is nog mogelijk, alles wat er in me omgaat, wat me raakt, wat me is opgevallen, is potentieel materiaal. Dat schrijf ik allemaal op en daaruit kies ik iets om uit te werken. Of, in het geval van de cursus, kan het helpen om een oefening of thema mee te krijgen en me daarop te richten. En dan is het een kwestie van ‘gewoon doen’. Ik begin met schrijven, schrappen, herschrijven en redigeren tot er iets staat wat ik oké genoeg vindt. Een schuinschrijverscolumn is in die fase al zo goed als af en wordt naar Tim en Carlijn gestuurd voor feedback en redactie. Een liedtekst, comedy stuk of kleinkunst act moet al eerder het daglicht zien; zelfs als ik nog helemaal niet weet of het leuk, goed, grappig of bruikbaar is, laat ik het horen of zien aan medecursisten en de docent. Dan pas merk je namelijk of het werkt, of er iets in zit waar ik mee verder kan. Proberen, dus. Net als dat latten, en een baan of eigen bedrijf. De enige voorwaarde is, dat ik zelf het gevoel heb dat er iets in zit, dat het me verder kan brengen.

Ik luisterde een marathoninterview van NPO radio 1 met zangeres Wende Snijders (op 27 december 2024 opgenomen, terug te luisteren op Spotify). Ook zij gaat zo te werk: wanneer ze begint met het maken van een voorstelling of album heeft ze nog geen idee waar het heen gaat. Het moet eerst ‘alles’ kunnen worden, om vervolgens als in een trechter uit te komen bij wat de kern is. “Je krijgt het antwoord op wat iets is, door je nieuwsgierigheid achterna te gaan en door je interesse serieus te nemen,” zegt ze daarover. Ik heb dat in het klein ervaren bij elke column die ik schreef. En iets groter in het proces naar mijn eerste half uur cabaretvoorstelling. Het maakt het niet minder spannend, maar het feit dat ik het eerder heb gedaan geeft vertrouwen. En zo ga ik mijn 2025 dus maar tegemoet. Ik ga maken, beleven, uitproberen, nieuwsgierig zijn en vooral doen wat goed voelt. Om zo hopelijk aan het eind van het jaar te kunnen zeggen: ah, dus dát is het geworden.