Ik moet steeds denken aan een geschiedenisles die we kregen op de middelbare school. Ik denk dat het over de Eerste Wereldoorlog ging. In tegenstelling tot Tim ben ik erg slecht in het onthouden van geschiedkundige feiten. Wat ik wel onthouden heb, is dat het maatschappelijke sentiment in de begindagen van die oorlog erg strijdbaar, bijna enthousiast was. Bevreemdend vond ik dat. De mensen gingen er vanuit dat de oorlog snel over zou zijn. “Even” vechten, “even” doorzetten, “even” je dienstplicht uitvoeren, “even” verzetten. Nationalisme vierde hoog tij. Nederland hield zich dan neutraal, maar andere landen grepen hun kans om hun spierballen te showen.

Achteraf denken we: hoe konden ze dat zo denken? Hoe kon het dat ze dat zo slecht inschatten? Konden ze echt niet voorzien dat het nog vier slopende jaren zouden worden, vol golven van geweld, doden en verwoestingen? En als ze dat hadden geweten, wat waren dan de keuzes geweest? Hetzelfde geldt voor de Tweede Wereldoorlog. Met de vorige oorlog nog vers in het geheugen, sommige mensen nog niet eens hersteld van hun fysieke en mentale verwondingen, ontstond er weer een vijand om de wapens op te richten. Als men toen had geweten dat dit wederom een alles overtreffende horrorshow zou worden van – afhankelijk van waar je woonde – plusminus 6 jaar: wat dan? In hoeverre is het een keus om je te verdedigen? Waar is eigenlijk het beginpunt van een aanval? Bij het binnenvallen van een land, of al eerder, bij het maken van plannen daarvoor? Of nóg eerder, bij het smeulende gevoel om als land ergens recht op te hebben wat je niet hebt? Bij het bepalen van grenzen?

Er zijn al veel vergelijkingen gemaakt tussen onze tijd en de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog. Meestal onterecht. We zitten niet in een oorlog. Bovendien worden mensen niet apart gezet, weggevoerd en vermoord om wie ze zijn. Maatregelen van de regering kunnen ons enkel beschermen of blootstellen aan gevaar dat er hoe dan ook is. Gevaar dat ooit ergens is ontstaan. Niet in die vleermuis in Wuhan. Ja, daar kwam dit virus vandaan. Maar dat virusdeeltje dat die vleermuis in de soep hoestte, is alleen maar de druppel geweest die de emmer deed overlopen. Een emmer vol milieu-uitbuiting, dierenhandel, kapitalistische meer-meer-meer-mentaliteit en andere balans-verstorende factoren. Moeder Aarde valt het mensenrijk binnen.

We zijn inmiddels aanbeland bij de vijfde golf. Het enthousiasme, de strijdbaarheid waarmee we in maart 2020 de eerste ‘intelligente lockdown’ in gingen, is inmiddels weggeëbd. Weet je nog? Mensen zongen liedjes op hun balkons, gingen massaal desembrood bakken of andere hobby’s uitvoeren, organiseerden pub quizzen via Zoom… Wie heeft daar nu nog zin in? Als we hadden geweten dat we na twee jaar nog steeds aan het Zoomen waren… waren we dan ook zo strijdbaar geweest in het begin? Waarschijnlijk niet.

Helaas denk ik dat we het verloop van deze pandemie (en de kans op volgende pandemieën) aardig kunnen voorspellen, in tegenstelling tot het verloop van een wereldoorlog. Dit duurt nog wel even. Dus laten we een voorbeeld nemen aan onze voorouders. Die werden reuze creatief in de oorlog terwijl ze zichzelf en hun dierbaren beschermden. Ze aten bloembollen als ze te weinig te eten hadden, smokkelden eten voor onderduikers, drukten pamfletten en organiseerden geheime bijeenkomsten. Er ontstonden woonruimtes achter kasten, romances tussen vijanden, en ondanks dat de scholen vaak dicht waren en de mensen in armoede leefden, leerden de kinderen wat er echt belangrijk was in het leven.

Gezellige, veilige en gezonde feestdagen gewenst!


0 reacties

Geef een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.