‘Dag, ik ben zuster Hadewych.’ Ik hoorde haar nog voor ik haar zag: een kleine vrouw in een zwart-wit habijt, met een bril in een rond gezicht en wat plukken grijs haar die onder een zwarte kap vandaan kwamen. Ik had zelf bij mijn mede-Open-Monumentendag-bestuursleden geopperd om het weekend af te sluiten bij de zondagsvespers van de zusters. Nu ik oog in oog stond met zuster Hadewych, wist ik me alleen opeens geen houding meer te geven. Ik was me ook erg bewust van mijn blote schouders.

Plaats van handeling is Abdij Koningsoord, tegen Oosterbeek aan, midden in de vrije natuur. Er wonen twaalf zusters. De jongste is begin vijftig, de oudste al negentig geweest. Tien jaar geleden, toen ze hier kwamen wonen, waren ze nog met veel meer. Maar veel zusters zijn inmiddels gestorven, en van nieuwe aanwas is amper sprake. De vrouwen die hier op de abdij wonen behoren tot de cisterciënzer orde – wat betekent dat ze een teruggetrokken leven leiden van stilte, handenarbeid en soberheid. Hun plek is niet in de wereld, maar hier, in het klooster. Wel staan ze open voor bezoek, is er een winkeltje waar je bier, borduursels en bijbels kunt kopen, en mag je bij ze op retraite komen. Je kunt er ook als Open Monumentendag-bestuur van Arnhem bijkomen van een druk weekend.

De zusters zullen die avond ook even hebben moeten uitpuffen. Er waren meer dan 200 bezoekers geweest voor Open Monumentendag. En dat is voor een gemeenschap met een vrij teruggetrokken bestaan een aardige invasie. Toch weerhoudt het ze er niet van om ieder jaar hun deuren weer open te stellen. ‘Tenzij het thema van dat jaar echt niet bij ons past,’ vertelt zuster Hadewych. Bij ‘Plekken van plezier’ had ze fronsend opgekeken en resoluut nee gezegd. ‘Maar,’ zo zegt ze met een ondeugende grijns, ‘we maken hier wel degelijk plezier, hoor.’

Het is nu een paar dagen na dat gesprek met zuster Hadewych en ik probeer me hun pleziertjes voor te stellen. Betekent het een extra koekje bij de thee? Een zangmiddag? Gezelligheid in de kloostertuin? Of stel ik het me nu allemaal te gezapig voor? Drinken de zusters in het weekend niet ook gewoon trappistenbier? Want zo serieus zijn de zusters niet altijd, dat zag ik wel aan zuster Hadewych. Toch kan ik me echte uitspattingen niet voorstellen – ook omdat ik het hele concept intreden in een klooster en je terugtrekken uit de wereld zie als iets heel serieus.

De zusters hier op Koningsoord hebben een roeping. In hun optiek is bidden de beste manier om nader tot God te komen, maar ook om de wereld te verbeteren. Hun gebeden dragen bij aan de wereld, net als hun handenarbeid. En toch – is intreden niet bij uitstek de manier om de ‘echte’ wereld te vermijden? Ik vind het zowel ongelofelijk als bewonderenswaardig dat iemand kiest voor een kloosterleven. Misschien was het niet voor alle zusters een keuze, en was het voor vrouwen die geen huwelijksleven ambieerden een van de weinige manieren om een ‘vrij’ leven te kunnen leiden.

Dat is nu gelukkig niet meer zo. En hoewel iedereen tegenwoordig op zoek is naar een roeping, of meent die te hebben, is het klooster ingaan niet erg populair meer. Nu al zijn ordes gedwongen te fuseren, omdat de gemeenschappen te klein worden en de lasten niet meer te dragen zijn. Ik geloof niet dat er over een paar decennia nog veel praktiserende paters en nonnen zijn. Hoewel ik intreden moeilijk kan rijmen met deze tijd, vind ik het een gek idee dat iets dat zolang heeft bestaan dan opeens weg is. Dat zusters en monniken dan een soort sprookjesfiguren worden.

Met die krimpende aantallen kloosterlingen, zullen steeds meer prachtige plekken vrijkomen. Wat gaat er gebeuren met die kloosters? Ik hoop dat ze niet tegen de vlakte gaan, maar een nieuwe generatie zullen inspireren. Dat het plekken worden waarbij het verleden nog een rol speelt, maar het oog op de toekomst gericht is. Gebouwen die opengesteld worden voor Open Monumentendag 2050.

De enige vraag is dan wie ons moet rondleiden. Zuster Hadewych met haar pretoogjes en brede lach zal er dan niet meer zijn om het te doen. Die is dan ergens anders plezier aan het maken – wat dat ook moge betekenen.

Categorieën: Carlijn Brouwer

0 reacties

Geef een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.